Ανάπτυξη της παιδείας
Στις επόμενες δεκαετίες ιδρύονται αρκετά αλληλοδιδακτικά σχολεία (ιδρύματα βασικής εκπαίδευσης, όπου ο δάσκαλος αξιοποιεί τους μεγαλύτερους σε ηλικία και καλύτερους σε επιδόσεις μαθητές για τη διδασκαλία των νεότερων), ενώ από το 1835 λειτουργεί στην πόλη το Ελληνικό Σχολείο ή Ελληνική Σχολή ή Σχολαρχείο (τριτάξιο ίδρυμα μέσης εκπαίδευσης). Από το 1844, μάλιστα, στο σχολείο αυτό λειτουργεί και τμήμα θηλέων.

Το 1862 ιδρύεται η Επιμενίδειος Σχολή και στις 9 Οκτωβρίου του ίδιου έτους αποφασίζεται η ίδρυση Γυμνασίου στην πόλη, που αρχίζει να λειτουργεί από την επόμενη χρονιά. Το 1867 λειτουργεί στο Ηράκλειο «Ελληνική Σχολή των Αρρένων, συγκροτημένη εκ τεσσάρων τάξεων, ως η ανωτέρα αντιστοιχεί προς πρώτη τάξη Γυμνασίου» (Καλλίφρων, Εκπαιδευτικά, Κων/λις, 1867). Νέα ώθηση στην ανάπτυξη της παιδείας δίνει η Σύμβαση της Χαλέπας και ο «Νόμος περί παιδείας» που ψηφίζεται από τη Γενική Συνέλευση των Κρητών το 1881.

1669  |  1671  |  1681  |  1691  |  1692  |  1715  |  1735  |  1770  |  1771  |  1780  |  1810  |  1812  |  1821  |  1822  |  1823  |  1824  |  1825  |  1828  |  1830  |  1831  |  1833  |  1840  |  1841  |  1850  |  1856  |  1858  |  1862  |  1866  |  1868  |  1869  |  1875  |  1878  |  1881  |  1889  |  1895  |  1897  |  1898
Το Γυμνάσιο Ηρακλείου, σημερινή Νομαρχία, στην πλατεία Ελευθερίας
1669
1669
1671
1681
1691
1692
1715
1735
1735
1770
1771
1780
1810
1810
1812
1821
1821
1822
1822
1823
1824
1825
1828
1830
1831
1833
1840
1841
1850
1856
1858
1858
1862
1862
1866
1866
1868
1869
1875
1878
1878
1881
1889
1895
1895
1897
1897
1898
1898
1898