Πνευματική και καλλιτεχνική δραστηριότητα
Η λαμπρή πνευματική και καλλιτεχνική δραστηριότητα της τελευταίας περιόδου της Ενετοκρατίας σταματά βίαια με την οθωμανική κατάκτηση. Τα καλλιτεχνικά εργαστήρια κλείνουν, οι λόγιοι εγκαταλείπουν το νησί και η πνευματική άνθηση της προηγούμενης περιόδου παραχωρεί της θέση της σε μία φάση ύφεσης.

Με πρωτοβουλία και ευθύνη φωτισμένων ιεραρχών λειτουργούν στο νησί, κυρίως σε μοναστήρια, εργαστήρια αντιγραφής χειρογράφων. Αξιόλογες βιβλιοθήκες συναντά κανείς όχι μόνο στα μεγάλα μοναστήρια του νησιού, αλλά και σε σπίτια φιλομαθών ιδιωτών, όπως ο ιατρός Γεώργιος Νικολετάκης που ζει στο Χάνδακα κατά τα τέλη του 18ου - αρχές 19ου αιώνα. Το Σεπτέμβριο του 1863 ιδρύεται στην πόλη με πρωτοβουλία της Δημογεροντίας Ηρακλείου δημόσια βιβλιοθήκη, που διαθέτει μάλιστα αναγνωστήριο για τους μαθητές των σχολείων.

Στο πλαίσιο αυτό της πνευματικής ανάτασης αναπτύσσεται την ίδια δεκαετία έντονο το ενδιαφέρον για τις αρχαιολογικές έρευνες, με πρωτεργάτη τον Μίνωα Καλοκαιρινό. Αυτός ξεκινά την περίοδο 1878-1879 τις ανασκαφές στην περιοχή της Κνωσού, που θα συνεχίσει δυο δεκαετίες αργότερα ο Βρετανός αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς.



1669  |  1671  |  1681  |  1691  |  1692  |  1715  |  1735  |  1770  |  1771  |  1780  |  1810  |  1812  |  1821  |  1822  |  1823  |  1824  |  1825  |  1828  |  1830  |  1831  |  1833  |  1840  |  1841  |  1850  |  1856  |  1858  |  1862  |  1866  |  1868  |  1869  |  1875  |  1878  |  1881  |  1889  |  1895  |  1897  |  1898
Ο Άρθουρ Έβανς περιεργάζεται τα ευρήματά του
Ο Άρθουρ Έβανς (αριστερά) στο χώρο ανασκαφής της Κνωσού (Εκδ. Ν. Αλικιώτης, No 261, Ηράκλειο, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη)
Εικόνα από την ανασκαφή της Κνωσού (φωτ. Γ. Μαραγιάννης)
Ο Μίνως Α. Καλοκαιρινός (1843-1907). Πρώτος ανασκαφέας της Κνωσού, συνιδρυτής και ταμίας του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ηρακλείου (αρχείο Ναταλία Μιτσοτάκη, Ηράκλειο, Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, © Ε.Κ.Ι.Μ.)
1669
1669
1671
1681
1691
1692
1715
1735
1735
1770
1771
1780
1810
1810
1812
1821
1821
1822
1822
1823
1824
1825
1828
1830
1831
1833
1840
1841
1850
1856
1858
1858
1862
1862
1866
1866
1868
1869
1875
1878
1878
1881
1889
1895
1895
1897
1897
1898
1898
1898